Somali Cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Mahmud, çarşamba günü İstanbul'da yaptığı açıklamada, İsrail’in Somaliland’i bağımsız bir devlet olarak tanıma kararını "beklenmedik ve garip" olarak nitelendirdi. El-Cezire televizyonuna konuşan Mahmud, bu hamlenin bölgesel istikrarı tehdit ettiği ve Gazze'deki Filistinlilerin geleceği üzerinde ciddi sonuçları olacağı uyarısında bulundu.
Tanıma karşılığında üç şart
Türkiye ziyareti sırasında Cumhurbaşkanı Recep tayyip Erdoğan ile de görüşen Mahmud, Somali istihbaratının ulaştığı bilgilere göre Somaliland’in tanınma karşılığında İsrail’in üç ana şartını kabul ettiğini söyledi:
- Gazze'den sürülecek Filistinlilerin Somaliland topraklarına yerleştirilmesi
- Aden Körfezi kıyısında bir İsrail askeri üssü kurulması
- Somaliland’in İbrahim Anlaşmaları’na katılarak İsrail ile ilişkileri normalleştirmesi
Mahmud, Somaliland'de halihazırda "belirli bir düzeyde" İsrail varlığı olduğunu belirterek, bu tanımayı gizlice yürütülen sürecin kamusal bir normalleşmesi olarak tanımladı.
İsrail’in bu hamlesinin Kızıldeniz, Körfez ve Aden Körfezi’ni birbirine bağlayan stratejik su yollarını kontrol etme arzusunun bir parçası olduğunu vurgulayan Mahmud, Somaliland’deki İsrail varlığının "barış amaçlı olmadığını" ifade etti. Tanıma kararının Afrika Boynuzu'nu istikrarsızlaştırabileceği konusunda Cumhurbaşkanı Erdoğan ile hemfikir olduklarını belirtti.
Kınamayan üç ülke ve Husiler
İsrail'in 26 Aralık'ta aldığı bu karar, dünyada Somaliland’i tanıyan ilk ülke olması bakımından bir ilk teşkil ediyor. Ancak bu adım geniş çaplı bir muhalefetle karşılaştı:
- BM Güvenlik Konseyinin acil toplantısında çoğu üye kararı reddetti. ABD, İsrail’i savunan tek ülke olurken kendi Somaliland politikasının değişmediğini vurguladı.
- Yemenli Ensarallah güçlerinin (Husiler) lideri Abdülmelik el-Husi, Somaliland’deki herhangi bir İsrail varlığının "meşru askeri hedef" sayılacağını duyurdu.
- Üç ülke dışında tüm Batı Asya ile Kuzey ve Kuzeydoğu Afrika devletleri kararı kınadı. Kınamayan ülkeler İbrahim Anlaşmaları'nın tarafları Birleşik Arap Emirlikleri, Bahreyn ve Fas oldu.
Proje kıştan beri yürütülüyor
ABD Başkanı Donald Trump ocak ayında göreve geldikten sonra birçok kez Gazzelilerin zorla göç ettirilmesi projesini defalarca kamuoyuyla paylaşmıştı. Ancak Gazze ateşkesi öncesinde yayınlanan 20 maddelik plan, gönüllü ayrılış ve dönüşe izin verirken "kimsenin Gazze'yi terk etmeye zorlanmayacağını" belirtmişti. Ancak Somali Cumhurbaşkanı Mahmud, İsrail'in tehcir için seçeneklerini araştırmaya devam ettiğini söyledi.
Şubat ayında İsrail medyasında yer alan haberlerde, Trump’ın tehcir planı kapsamında Mısır ve Ürdün’den ret yanıtı alınmasının ardından Fas, Somaliland ve Somali’nin bir diğer ayrılıkçı bölgesi Puntland’ın “alternatif varış noktaları” olarak değerlendirildiği yazılmıştı.
Nisan ayında ise ABD ve İsrail’in, Filistinlilerin yerleştirilmesi konusunu Somaliland yönetimiyle “sessiz diplomasi” üzerinden görüştüğü ortaya çıkmıştı. Planın, Berbera Limanı’nın askeri erişime açılması ve Somaliland’in uluslararası alanda tanınması gibi stratejik tavizler üzerine kurulduğu belirtilmişti.(Aydınlık)
