ABD Başkanı Trump’ın ‘İran’ı taş devrine geri göndereceğiz’ tehdidine İranlı diplomatlar şöyle yanıt verdi.

"Taş Devri mi? Sizler mağaralarda ateş ararken, biz Kiros Silindiri'ne insan haklarını yazıyorduk. İskender'in fırtınasına ve Moğol istilalarına göğüs gerdik ve ayakta kaldık; çünkü İran sadece bir ülke değil, bir medeniyettir."

Bu yanıt son 24 saatte sosyal medyayı salladı.

trump'ın açıklaması bumerang oldu

Trump’ın ‘taş devri’ tehdidine İranlıların verdiği yanıtla birlikte medeniyet kavramı tartışmaya açıldı ve ABD’nin son yüzyıldaki emperyalist saldırganlığı ayrıntılarıyla göz önüne geldi. İran tarihinde işgale karşı direniş kültürü tarihsel atıflarla işlendi. Ayrıca, yanıttaki zekice atıf ABD yöneticileriyle İran yöneticileri arasındaki akademik/siyasal birikimi mukayese için bir zemin oluşturdu. (Bu son olarak Ulusal Güvenlik Konseyi Genel Sekreteri Laricani’nin Kant uzmanlığı üzerinden dile getirilen bir olguydu.)

Attığı taş kaya olarak döndü

Trump’ın medeniyet bilgisi üzerine yapılan yorumlarda devlet geleneği ve hukuk bilincinin oluşumu üzerine görüşler de öne çıktı. Bu da kaçınılmaz olarak ABD ve İran tarihini karşılaştırmalı okuma konusundaki iştahı açtı. Paylaşılan görüşler de sadece İran merkezli değil Asya’nın devlet birikimiyle olunca Trump’ın attığı taş kaya olarak kendisine döndü diyebiliriz.

Kiros silindiri nedir?

Peki İranlı diplomatların Trump'a 'fırlattığı' Kiros Silindiri (Cyrus Cylinder) nedir?

Bu tarihi anıt MÖ 539 yılında Ahameniş İmparatorluğu'nun (Pers İmparatorluğu) kurucusu Büyük Kiros (Kuruş) tarafından Babil'i fethettikten sonra hazırlatıldı.

Pişmiş kilden yapılan anıt fıçı şeklinde... 22.5 cm uzunluğunda ve en geniş yerinde 10 cm çapında.

Mezopotamya'nın o dönemki diplomasi ve kültür dili olan Akkadca çivi yazısı ile yazılan metin toplam 45 satırdan oluşuyor.



Bilin bakalım İran’ın silindiri bugün nerede?

İran’da olduğunu düşünüyorsanız yanılıyorsunuz. Bu tarihi anıtı emperyalistler İran’dan çaldı. Kiros Silindiri günümüzde Londra'daki British Museum koleksiyonunda sergileniyor.

Silindirde ne yazıyor?

Babil'in son kralı Nabonidus'un tanrılara saygısızlık ettiği, halka zulmettiği ve dini ritüelleri ihmal ettiği anlatılıyor. Babil'in baş tanrısı Marduk'un, halkın acılarına son vermek için dürüst ve adil bir kral olarak Pers Kralı Kiros'u seçtiği belirtiliyor. Kiros'un Babil'e savaşsız ve barışçıl bir şekilde girdiği sürgün edilmiş halkların kendi topraklarına dönmesine izin verdiği vurgulanıyor.

Neden ilk insan hakları bildirgesi olarak anılıyor?

Tarihçiler Kiros metninin, adalet duyurusunun kayıt altına alınması bakımından çok önemli olduğu noktasını öne çıkarıyor.

UNESCO geçen sene aldığı kararla Kiros Silindiri’ni insan hakları ve kültürel çeşitlilik tarihine bağlayan bir karar aldı. Resmi metinde ‘Kiros Silindiri, insan haklarıyla sonradan ilişkilendirilecek ilkeleri yansıtan en erken bilinen metinlerden biri’ olarak sunuluyor.

Kiros Silindiri bilim çevrelerinde 2024 yılında Svensk Exegetisk Årsbok dergisinde yayınlanan bir makaleyle de gündeme gelmişti. "İncil Araştırmalarında Kiros Silindiri" adlı çalışmada Silindir metninin doğrudan Yahudi kutsal metinlerini etkilediği yönündeki iddialar ele alınıyor.

Birleşmiş Milletler (BM), 'barışçıl ve hoşgörülü' mesajından dolayı, Silindir’in bir replikasını New York'taki Genel Merkezi'nde sergiliyor.

Görüldüğü gibi Trump’ın taş devrine göndereceğiz dediği İran, bugün BM merkezindeki ‘adalet deklarasyonunun’ 2500 yıl önce yazıldığı topraklar.

Kısacası; Mağara benzetmesi yapan Trump’ın eline medeniyet kitabı tutuşturdular…
(Mustafa İlker Yücel/Odatv)