Son dört yıldır tekrarlanan anket sorularına verilen cevaplara göre Ortadoğu halkı bu yıl geleceğe daha karamsar bakıyor. Araştırma sonuçları, Türkiye'nin bölgedeki önemli rolünü halen koruduğunu ancak geçtiğimiz yıla nazaran popülaritesinde azalma olduğunu gösteriyor.
UMUTLARDA AZALMA VAR
Bu yılın Ağustos ayında 2 bin 800 kişinin katılımıyla gerçekleştirilen anket Mısır, Ürdün, Lübnan, Filistin, Suudi Arabistan, Suriye, Irak, İran, Tunus, Umman, Bahreyn, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri, Kuveyt, Yemen ve Libya'yı kapsıyor. Anket verilerini değerlendiren uzmanlar, bölgenin geleceğe bakışını "umutlarda azalma var" sözleriyle nitelendirdi. Arap Baharı'nın bölge halkı üzerinde oluşturduğu olumlu etkinin bu yıl daha az olduğunu belirten uzmanlar, "Gelecek hakkında ne düşünüyorsunuz?" sorusuna geçtiğimiz yıl yüzde 62 oranında olumlu cevap alınırken bu yıl bu rakamın yüzde 52'ye düştüğünü belirtti.
Anket verilerine göre bölgeyi ve ülkelerin genelini ilgilendiren en büyük problemin ekonomik sorunlar olduğu ifade edilirken Suudi Arabistan bölgenin en güçlü ekonomisi olarak öne çıkıyor. Yapılan ankette İsrail, katılımcı ülkeler kategorisinde yer almazken, halen Ortadoğu barışını tehdit eden en büyük unsur olarak tanımlanıyor. İsrail'in ardından ABD ve İran, bölgeyi olumsuz etkileyen ülkeler olarak sıralanıyor.
TÜRKİYE, BÖLGEDE SİYASİ GÜÇ
Bu yıl ilk kez sorulan bölgedeki güç algısına yönelik soruda, Türkiye'nin siyasi olarak bölgenin en güçlü ülkesi olduğu belirtildi. Katılımcılar, ekonomik ve sosyal alanda Suudi Arabistan'ı, askeri güç olarak ise İran'ı işaret etti. Mısır ise bölgede yeni oyuncu olarak gösterildi. Hakkında en olumlu düşünülen ülke ise Türkiye oldu. Bölgenin gelecekteki ekonomik liderinin kim olacağı sorusuna ise katılımcıların çoğunluğu 'Türkiye' cevabını verdi.
Anket sonuçlarına göre Türkiye'nin Ortadoğu'da barışa olumlu katkıda bulunduğu düşünülüyor. Ancak bölgede daha büyük bir rol oynaması isteniyor. Türkiye'nin bölge istikrarına yaptığı katkı hakkında olumlu kanaat bildiren ülkelerin oranlarında düşüş yaşanırken, Türkiye'yi en az destekleyen ülke Suriye.
Toplantıda, Türkiye'nin, ülkedeki demokrasi sebebiyle bölge için halen bir model olarak benimsendiği belirtilirken Türkiye modeline en çok destek veren ülkelerin Libya, Tunus, Filistin ve Mısır olduğu ifade edildi.
MEZHEBE DAYALI BİR SİYASET ALGISI VAR
Uzmanlar, anketteki sorulara verilen en ilginç cevaplardan birisinin de Türkiye'de mezhebe dayalı bir siyaset yürütüldüğü algısı olduğunu belirtti. Türkiye'den yapılan açıklamaların bölgede yer alan her etnik grup tarafından farklı değerlendirildiğini vurgulayan uzmanlar, bu konuda Türkiye'nin daha dikkatli olması gerektiğini savundu.
Suriye'nin geleceği konusunda verilen cevapları değerlendiren uzmanlar, Beşşar Esed'in gideceğine olan inancın azaldığını ve bölge halkının ülkede istikrar istediklerini belirtti. Türkiye'nin yürüttüğü Suriye politikası bölge genelinde olumlu karşılanırken, AB üyeliği sürecine verilen desteğin azaldığı görülüyor.
Temel bulgular:
Bölgenin geleceğe bakışı: Umutlarda azalma var. Katılımcıların %52'si 12 ay öncesine göre bölgenin geleceğinden daha umutlu olduğunu belirtiyor. Bu oran 2011 araştırmasında %62 idi. Arap Baharının bölgeye etkisi geçen yıl %60 oranında olumlu olarak değerlendirilirken, 2012 yılı sonuçlarına göre katılımcıların %47’si Arap Baharının bölgelerine olumlu etkisi olduğunu düşünüyor.
Hakkında en olumlu düşünülen ülke: Türkiye. Türkiye 2012 yılı araştırmasında da % 69 ile hakkında en olumlu düşünülen ülke oluyor. Ancak bu oran geçen yıl %78 idi. Türkiye’yi %65 ile Mısır, %62 ile Birleşik Arap Emirliği takip ediyor.
Türkiye’nin Ortadoğu’da barışa olumlu katkıda bulunduğu düşünülüyor. Katılımcıların %66’sı Türkiye'nin bölge barışına katkısını olumlu bulunuyor. Ve yine %66’sı Türkiye’nin Ortadoğu’da daha büyük bir rol oynamasını istediğini belirtiyor. Bu oranlar geçen yıla göre düşüş gösterse de Suriye dışında tüm ülkelerden katılımcılar Türkiye’nin bölgede rol oynamasını destekliyor. Suriye’de bu oran %39.
Türkiye bölgede siyasi güç. Bu yıl ilk kez sorulan soruda Türkiye’nin siyasi olarak bölgenin en güçlü ülkesi olduğu belirtildi. Katılımcılar ekonomik ve sosyal alanda Suudi Arabistan’ı, askeri güç olarak ise İran’ı işaret ettiler.
Türkiye bölge için hala model ülke, ancak oran düşüyor. Türkiye %53 ile model ülke olarak gösteriliyor. 2011 araştırmasında bu oran %61 idi. 'Türkiye modeli'ne destek, en çok Libya, Tunus, Filistin ve Mısır'dan geliyor. En az model olarak görenler ise Suriye ve İran’dan katılımcılar. Türkiye'yi model olarak görenler en çok ekonomisini (%31), demokratik rejimini ve seküler yapısını (her ikisi de %21) ön plana çıkartıyorlar.
Suriye’nin geleceği: Katılımcıların %32’si Suriye’nin geleceğinden istikrar bekliyor, sadece %28’i Esad’ın gideceğini inanıyor. Türkiye’nin Suriye politikası bölge genelinde katılımcıların %52’si tarafından olumlu değerlendiriliyor.
Mezhebe dayalı bir siyaset: 2012 yılında ilk defa sorulan bu soruda katılımcıların %28’i Türkiye’nin mezhebe dayalı siyaset yürüttüğünü düşündüklerini belirtti. Bu oran Irak için %62, İran için %55, Suriye için %53, Suudi Arabistan için %37, Katar ve Mısır için %30.
Türkiye geleceğin en güçlü ekonomisi olarak görülüyor. Suudi Arabistan bölgenin en güçlü ekonomisi olarak öne çıkıyor. Ancak bölgenin gelecekteki ekonomik lideri sorulduğunda katılımcıların %21'i Türkiye'yi, %16'sı Suudi Arabistan'ı, %7'si BAE'yi ön plana çıkartmakta.
(CİHAN / Hürseda Haber)
