AKŞAM'a konuşan Can'ın değerlendirmeleri şöyle:

ÇOK TRAJİK ÇÜNKÜ...
- ESKİ Kemalist kategoriye sahip insanlar şimdi yargı tarafından mağdur edildiğini söylemeye başlıyorlar ki bu çok trajik. Çünkü 100 yıl boyunca hep onlar, ötekileri mağdur etti. Ergenekon davalarında mağdur olduğunu söyleyenler, bu sistemi oluşturanlardır. 

- DOSYA içeriğiyle ilgili bir şey söyleyemem. Başta KCK olmak üzere, Balyoz, Ergenekon davalarında  mağduriyetlerin ve olumsuzlukların yaşandığını duyuyoruz. O görüşte olmadığı halde liberal hatta dindar hukukçular arasında 'Evet, burada yanlışlık yapılıyor' diyenler var. Ben sadece bunun tespitini yapabilirim. Bu tespit önemlidir. Ama dikkat edelim usul hataları, siyasi gerçekliği yok edemez. Siyasi gerçeklik ise Türkiye'de darbe taraftarı güçlü bir yapının olduğu, bunun özellikle medyaca desteklendiğidir. Yani usul hataları giderilmeli ama bundan da demokrasi düşmanlarını kahramanlaştırma fırsatçılığına düşülmemeli.

ADETA CİNAYET RUHSATI
- EĞER yargılama sarf ettiği bir söz, yazdığı bir yazı üzerine kuruluysa, bu durumda mahkeme sürecine, dosya içeriğine bakmaya gerek görülmeyebilir. O sözün suç olup olmadığını, ifade özgürlüğü kapsamında olup olmadığını değerlendirebiliriz. Bu açıdan bakıldığında Hrant Dink davasında Hrant'ın yazdıklarında yargılama nereye giderse gitsin, orada bir cinayet işlendiğini, Yargıtay'ın kararının adeta cinayet ruhsatı olduğunu ben çok rahatça tespit edebilirim. Hrant Dink savunma olarak ne demiştir, Yargıtay'daki değerlendirmelerde üyeler ne demiştir, bunun hiçbir anlamı yok. Çünkü eylem bellidir.

SİSTEM DÜZELTİLEMEDİ
- TÜRKİYE'nin 100 yıllık yargı serüveninde mağduriyeti yaratanlar, 1924'ten itibaren ortaya çıkan ve ideolojik davranan, adaleti hiçbir şekilde göz önünde bulundurmayan yargı kültürünün devamlılığını savunan insanlar oldu. Irkçı bir eksende yürütülen ideoloji ve bunun taşıyıcısı olarak kurgulanmış yargı sistemi, 2010'a kadar devam etti. Şu an yargılanan insanlar, o yargı sistemine dokunulmasın diye darbe hazırlıkları yapmış ya da yaptığı iddia edilen insanlardır. 

- ESKİ yargı sistemi, devletin sanık sandalyesine oturtulduğu bir yargılamayı asla kabul etmezdi. Etseydi 27 Mayıs, 12 Mart, 12 Eylül, 28 Şubat ve 27 Nisanlar olmazdı. Şimdi aslında devlet ya da devlet anlayışı sanık sandalyesine oturtuldu. Teşkilat yapısı pek değişmemiş bir yargının bunu taşıyabilmesi çok fazla mümkün olmadığı için tabii ki hata yapma ihtimali yüksektir. O yüzden bu usul hatalarının yapıldığına yönelik itirazların önemsenmesi gerektiğini düşünüyorum. Çünkü Türkiye'de yargı sistemi problemlidir. Tam anlamıyla düzeltilmiş değil. Yargı paketleriyle düzeltilmeye çalışılıyor.

- KCK davası üzerinden gelişen bir Kürt siyasal ya da milliyetçi muhalefet var. Orada da bir mağduriyetin yaratıldığına yönelik kanaat var. Bunun giderilmesi lazım. 

- YARGIDA verilen eğitim, milliyetçi ideolojiye göre insanları biçimlendiriyor. İkinci olarak yargıcın uygulayacağı normların büyük kısmı zaten ideolojik normlardır. Terörle Mücadele Kanunu, devleti korumaya yönelik kanunların içeriğine baktığımızda 80-90 yıl öncesinden beri geçerli paradigma üzerine kurulu. Bu kanunlar, yargıca belli bir bir ideolojik perspektiften bakma zorunluluğunu yüklüyor. Bütün bunlar devreye girdiğinde tabii ki gayrimüslim söz konusu olduğunda, Kürt milliyetçi siyasal muhalefetine sahip olduğu zaman mağduriyet yaşayabileceğini söyleyebiliriz. Hatta ayrılıkçı ve milliyetçi olmayan dindar ve Kürt olan insanların mağduriyet yaşayacağını söyleyebiliriz. Mağduriyetler devam ediyor. Ama niteliği değişiyor. Adaleti, sistem olarak tanımlayabilmek için bütün farklılıklar karşısında sadece adalet inancını tesise, eşitliğe, hakkaniyete odaklanmış bir yargı sistemi üzerinde çalışmamız gerekiyor. Bunun için ideolojiden arındırmamız ve çoğulculaştırmamız gerekiyor. HSYK ve Anayasa Mahkemesi başta olmak üzere tüm üst ve alt derece yargı mekanizmalarını bu eksende gözde geçirmek, askeri yüksek yargıyı tasfiye etmek gerekiyor.

FORMATTAN GEÇMEDİLER
- 2010 referandumuyla önemli ilerlemeler sağlandı. Toplumun çoğunluğu ile yargı arasındaki geleneksel ideolojik çatışma önemli ölçüde sona ermiş durumda. Ama ideolojik çatışmanın sona ermesi, hakkaniyetin garantisi olmuyor... Yine 2010'la birlikte tüm yargıçların formattan geçtiğini düşünmemek gerek. Eski ideolojik reflekslerini devam ettiren binlerce yargı mensubu görev başında. Bu nedenle bazı konularda eski ile yeni arasında pek bir değişim olmadığı algısı uyanıyor. Bu algı, ideolojik, etnik, kültürel olarak azınlık kesitleriyle eski egemen zümreler nezdinde daha güçlü. Bu bir sorun ve çözmek gerek.

Önce hayat tecrübesi sonra hakimlik
- HAKİMLERİN belli hayat tecrübesine sahip olması gerekiyor. 20-21 yaşındaki insanlar bu tecrübeye sahip değil. Mesleki bilgi, adaletin garantisi değil. Hayat tecrübesi, adaletin içeriksel olarak sağlanması açısından önemli. Üniversitelerde hakim ya da savcı adayına ne kadar çok bilgi yüklersek o kadar çok adalete ulaşacağız şeklinde bir yanılgı var. Hakim olacak kişinin 26-27'sinden önce bunu edinmesi pek mümkün değil. 

- HAKİM ve savcı eşit imkanlara sahip değil. Savcı bir devlet birimidir, neredeyse adliyenin her şeyidir. Türk yargı sistemine bakıldığında savcılık, pratik olarak hakimlerin üzerindedir. Protokol itibarıyla bakıldığında savcılık her zaman yukarıdadır. Siz savcıyı gerçekte de hakimin üzerine çıkardığınızda, adaletin üstünde gölge edersiniz. Savcı devlet avukatı olmanın ötesinde devletin bizatihi kendisi olmaya başladığı zaman hem hakimin bağımsızlığı bakımından sorun yaratıyor, hem de sanık avukatları ile savcı arasında bir dengesizlik meydana geliyor. Bunların kaldırılması lazım.

Kırmızı çizgi anayasa sürecini tıkar
- YENİ anayasadan umutluyum. Kırmızı çizgileri bir kenara bırakmadan yapılacak bir anayasa daima toplumun belirli kesimlerini dışarıda bırakan bir siyasal yapı üretir. Ötekileştirme olur, barış olmaz. Türklük etnisitesine vurgu kırmızı çizgi olduğunda, kendini Türk olarak görmeyen ve Türk de olmayan insanlar bu anayasa yapımının dışındadır. Kendini tam anlamıyla Sünni İslami bir yapı olarak tanımlayan bir anayasa yapıldığında, öyle olmayanlar bunun dışındadır ve bu ülkenin anayasa gereği ikinci sınıf vatandaşı haline gelir. İdeolojik yaklaşım ve kırmızı çizgiler süreci tıkar. (Akşam)