Kadir Has Üniversitesi Türkiye Araştırmaları Merkezi, kamuoyunun Türkye dış politikasına yönelik bakış açısını ortaya koymak ve politikada ağırlık verilmesi gereken konular ile etkili olan kurumlara yönelik düşünceleri belirlemek üzere ''Türk Dış Politikası Kamuoyu Algıları Araştırması'' yaptırdı.
Kadir Has Üniversitesi tarafından, Türkiye'nin nüfus yapısını temsil eden 26 ilde 18 yaş üstü 1000 kişi ile görüşülerek yaptırılan ankette, katılımcılara dış politika konularının hangi organlardan takip edildiği, hangi kurumların dış politikayı yürüttüğü ve Türkiye'nin başta Suriye, Mısır, ABD ve AB ile ikili ilişkileri olmak üzere Türkiye dış politikasının dinamikleri konularında sorular soruldu.
Araştırma, Türkiye halkının Suriye konusunda halen hassas olduğunu ve bir müdahaleye sıcak bakmadığını gösterirken; hükümetin başta Suriye ve Mısır olmak üzere Ortadoğu politikalarını başarılı bulmadığını da ortaya koydu. Ankete katılanların yüzde 37'si Türkiye'yi bir İslam ülkesi olarak görürken, yüzde 24,3'ü Türkiye'yi Avrupa ülkesi olarak nitelendirdi.
Dış politikada yalnızlık
Anket sonuçlarına göre, Türkiye'nin dış politikada dostu olmadığını düşünenlerin oranı yüzde 38,6 iken, dış politikasını yalnız yürütmesi gerektiğini belirtenlerin oranı yüzde 20,7.
Genç nüfus dış politikayı sosyal ağlardan takip ediyor
Ankete göre, dış politika gündemini 65 yaş ve üzeri kişiler radyo, dergi, gazete gibi geleneksel bilgi kaynaklarını kullanarak takip ederken; genç nüfus haber almada internet, sosyal çevre ve sosyal ağ gibi kaynaklardan yararlanıyor. Türk dış politikasına ilişkin haber almada medya kuruluşları üst sıralarda yer almaktayken; medya kuruluşlarına duyulan güven yakın çevre, akademik yayın ve internet portallarının gerisinde kaldı.
En büyük tehdit ABD ve İsrail
Ankete katılanlara göre, Türkiye için tehlike olarak algılanan ülkelerin başında Amerika ve İsrail geliyor. Ortak kültürel ve tarihsel bir geçmişe sahip olan Azerbaycan yüzde 28'lik oranla Türkiye'nin en yakın dost ülkesi olarak görülmekte. Türkiye'nin işbirliği içerisinde olması gereken ülkeler sorulduğunda ise ankete katılanların ABD'den çok Müslüman ülkeler yüzde 7,1 seçeneklerini tercih ettikleri dikkati çekiyor.
ABD Türkiye ilişkileri konusunda ankete katılanların yüzde 58,6'sı olumsuz bakış açısına sahip. ABD'nin Türkiye'ye yaklaşımları yüzde 32,6'lık bir oranda sömürgeci olarak değerlendiriliyor. Kamuoyuna göre, ABD- Türkiye arasındaki en önemli sorun terörle mücadele konusunda yaşanırken, en önemli işbirliği alanları olarak askeri ve ekonomik konular ön plana çıkıyor.
Orta Doğu politikasına olumsuz not
Ankete göre, Türkiye'nin Orta Doğu'daki gelişmeler karşısındaki izlediği politikanın başarılı bulunma oranı yıllara göre azalış göstermekte. Araştırmaya katılanların yüzde 65,5'i, Suriye'de yaşanan olayların Türkiye dış politikasının öncelikli sorunu olduğunu belirtirken, yarıya yakını Türkiye'nin Suriye ve Mısır politikalarını başarısız bulmakta. Türkiye'nin Suriye'deki olaylara karşı uyguladığı politikayı başarısız bulanların oranı yüzde 49. Yine ankete katılanların yüzde 48'i de Mısır'da askeri müdahale sonrası Türkiye'nin izlediği politikayı başarısız olarak görüyor.
Ankete katılanların yüzde 5,2'si Türkiye'nin Suriye'de silahlı muhalif güçlere destek olmasını savunurken, yüzde 43,5'u Suriye'ye hiçbir şart altında uluslararası müdahale olmaması fikrini destekliyor.
TESEV'in “Ortadoğu’da Türkiye Algısı” Araştırması
Öte yandan Türkiye Ekonomik ve Sosyal Etüdler Vakfı’nın (TESEV) son beş yıldır gerçekleştirdiği “Ortadoğu’da Türkiye Algısı” araştırmasının 2013 yılı sonuçlarına göre Suriye’deki Türkiye’ye yönelik olumsuz algının artışına rağmen Türkiye bölgedeki güçlü konumunu koruyor.
16 ülkede 2800 kişi ile düzenlenen araştırmanın sonuçlarına göre Türkiye’ye duyulan sempati oranında son üç yılda yüzde 19’luk bir azalma var. Bu oranın azalmasındaki en büyük etken Mısır’da Türkiye’ye olan yakınlığın yüzde 84’ten yüzde 38’e gerilemesi. Türkiye’ye en olumsuz bakan ülke ise Suriye. Ortadoğu’daki son gelişmelere ilişkin katılan ülkelerden edinilen veriler arasında Mısır’ın yüzde 67’sinin askeri darbeye destek vermesi öne çıkıyor. Bölge için en büyük tehdit İsrail, ardından ABD ve İran olarak görülüyor.
İran ve Irak’ta artış
- İran ve Irak’ta Türkiye’ye yönelik algı olumluya doğru kayarken katılımcıların yüzde 60’ı Türkiye’nin ülkelerine dostça davrandığını düşünüyor. Türkiye hükümetinin dostça davranmadığını düşünenlerin en çok olduğu ülke yüzde 88 ile Suriye, ardından yüzde 68 ile Mısır ve yüzde 58 ile Irak.
- İsrail-Filistin sorununda Türkiye’nin arabulucu olması gerektiğini belirtenlerin oranı yüzde 61.
- Türkiye’yi bölge için rol modeli görenlerin oranı yüzde 51. Bu oran yüzde 22 ile en düşük Suriye’de seyrederken Mısır, Irak ve İran’da da Türkiye’yi rol modeli olarak görme oranı düşük. Türkiye’nin rol modeli olması gerektiğine gösterilen gerekçelerde ilk sırada ekonomi ardından demokratik yapı geliyor. Rol modeli olmadığını düşünenlerin sebepleri ise sırasıyla; Türkiye’nin müdahaleciliği, Batı ile olan yakın ilişkileri ve laik siyasi yapısı.
- Türkiye’nin Kürtlerle yürüttüğü barış sürecinden haberdar olan yüzde 31 oranındaki kişinin yüzde 85’i süreci destekliyor. Gezi Parkı eylemlerini takip eden yüzde 71 oranındaki katılımcıların yüzde 50’si bu protestoları ülkenin demokrasisi için olumlu olarak görüyor.
- Türkiye’nin mezhebe dayalı bir dış politika izlediğini düşünenlerin oranı 2012’e göre yüzde 11’lik bir artışla yüzde 39’a çıkmış durumda. Irak yüzde 61, Suriye 62 ve İran 61 ile bu oranın en yüksek olduğu ülkeler.
- Ankete katılan bölge vatandaşlarının yüzde 10’ı Fethullah Gülen hareketi hakkında olumlu görüşe sahip. Hakkında en olumlu düşünülen grup ise yüzde 44 ile Hizbullah, sonra da yüzde 42 ile Hamas.(İLKHA / Hürseda Haber)
